Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Ir al contenido
BiquipediaA enciclopedia libre
Mirar

Idioma dalmata

De Biquipedia
Dalmata
Atras denominacions:
Parlau en:Costa d'amar Hadriana (Croacia,Montenegro)
Rechión:{{{territorios}}}
Etnia:Dalmatas
Parladors:Amortada
Posición: (Ethnologue1996)
Filiación chenetica:Indoeuropea

  Luenga italica
   Luenga romanica
    Dalmata

Estatus oficial
Oficial en:Republica de Ragusa
Luenga propia de:{{{propia}}}
Reconoixiu en:{{{reconoixiu}}}
Regulau por:Sin de regular
Codigos
ISO 639-1
ISO 639-2roa
ISO 639-3roa
SILdlm
As luengas romances d'a costa hadriana

Odalmata[1] ye unaluenga romanz amortada en osieglo XIX que se charraba a lo largo d'as costas deDalmacia dendeSegna (un poco a lo sud deFiume) dicaAntìvaria uCattaro. Os que charraban dalmata yeran descendients d'a población romanizada d'a provincia romana deDalmacia y s'asimiloron a los italianos y a los croatas.

Ye una luenga mes pareixita a l'italiano que a lorumano, y a diferencia d'este no tiensubstratodaco-tracio. Manimenos en bellas publicacions orichinarias deRumanía uCroacia lo describen como una branca d'orumano y dica confunden osdalmatas con osmorlacos yistriorrumanos. A razón ye que en Rumanía bellas autoridaz academicas consideran l'arrumano, istrorrumano y meglenorrumano como dialectos d'o rumano, oficial en Rumanía y no tienen buena conoixencia d'a especificidat y de l'orichen d'o dalmata. En o caso de bels academicoscroatas relacionar osdalmatas con osmorlacos ye situar a suya presencia en Dalmacia posterior a los eslaus y considerar-los plegaus dende l'interior d'osBalcans y no como a población nativa pre-eslava de Dalmacia.

Historia

[editar |modificar o codigo]

O dalmata ye una luenga muerta dende lo siegloXIX. EnChadra oveneciano substituyó pronto a lo dalmata, que duró mes en aRepublica de Ragusa, actualDubrovnik, plegando dica losieglo XV, cuan lo substituyó locroata. EnVeglia o italiano veneciano y sobre tot o croata substituyoron a lo dalmatavegliota de tot en1898 cuan morió lo zaguer conoixedor patrimonial.

Tuota nuester

[editar |modificar o codigo]

Tuota nuester, che te sante intel sil,
sait santificuot el naun to.
Vigna el raigno to.
Sait fuot la voluntuot toa, coisa in sil, coisa in tiara.
Duote costa dai el pun nuester cotidiun.
E remetiaj le nuestre debete,
coisa nojiltri remetiaime a i nuestri debetuar.
E naun ne menur in tentatiaun,
miu deleberiajne dal mal.

Restos d'o dalmata

[editar |modificar o codigo]

Bi ha toponimos croatas que provienen d'o latín y de seguro que han pasau por a fase d'olatín vulgar que orichinó o dalmata:Lavdara (delapidaria),Trcela (deturricela),Pag (depagus),Kopar (decapris).

Encroata a parolapiljun upijun ("afillau") provién d'o dalmata. En as parlas locals croatas de Dalmacia tenemos as parolasplakir ("placer") ykimak ("chinche"), que amuestran a fonetica consonantica d'o dalmata medieval, que conservaba la pronunciación velar d'as CI, CE latinas. Os elementos dalmaticos presents en o croata se diferencian bien d'os elementosvenetos porque conservan asxordas intervocalicas latinas (que muitas vegadas conserva tamién l'aragonés central). D'esta traza enRagusa encara dicenkupijerta referita a una ropa d'oleito mientres que a cubierta d'una nau ye akuverta enArbe representando una parola veneciana.

Referencias

[editar |modificar o codigo]
  1. (an)Diccionario aragonés-castellano-catalán.Estudio de Filología Aragonesa. Edacar num. 14. Zaragoza. Edicions Dichitals de l'Academia de l'Aragonés. ISSN 1988-8139. Octubre de2024 (accesible vía web).

Bibliografía

[editar |modificar o codigo]


Luengas romances
Aragonés |Arrumano |Astur-leyonés |Castellano |Catalán |Corsoincluindo ogallurés |Chudeocastellano |Dalmata |Emilián-romanyol |Francés incluindo o diasistema d'asluengas d'oïl con oBorgonyón,Campanyés,Franco-Contés,Galó,Lorenés,Normando (Guernesiés,Jèrriais yAnglo-normando),Petavín-Santonchés,Picardo yValón |Francoprovenzal |Friulán |Gallego |Istriot |Istrorrumano |Italiano |Ladino |Ligur |Lombardo |Meglenorrumano |Napolitán |Occitánincluindo ogascón y l'aranés |Piemontés |Portugués |Rumanche |Rumano |Sardo incluindo osasarés |Siciliano |Veneciano
Obteniu de "https://an.wikipedia.org/w/index.php?title=Idioma_dalmata&oldid=2335591"
Categorías:
Categorías amagadas:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp