Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Chläiasiatischi LandschafteIonie (an dr Westküste vo dr hütigeTürkei; antiki ionischi Stedt si blau)
Ionie (altgriech.Ἰωνία, Iōníā; im ostionische Tielekt: Ἰωνίη, Iōníē;latiin. Ionia) isch d Bezäichnig von ereantike Landschaft an dr Westküste voChläiasie, in dr hütigeTürkei. Dr Naame chunnt vom griechische Stamm vo deIonier.
D Region goot öbbe voSmyrna im Norde bis in d Region nördlig voHalikarnassos. D InsleChios undSamos vor dr Küste ghööre au drzue. Die griechische Ionier häi sich am Ändi vom 2. Joorduusig vor dr Zitewändi imegeische Ruum niidergloo. DrHerodot verzellt in sine Historie (I 146), ass die Stämme erst in Chläiasie en Art voGmäinschaftsgfüül entwigglet häige. Dr Naame vo de Ionier isch spööter au für sälli «Ionier» brucht worde, wo im Mueterland bliibe si. Wichdigi Stedt si under anderemEphesos,Milet und Smyrna gsi. Si si dank em Handel ufblüet und häi underenander Bündniss abgschlosse wie drIonischi Bund.
In Ionie häi sich e baar vo de wichdigste künstlerische Stilrichdige vo de Grieche entwigglet. Dr NaameIonie isch au mit dr so genannteionische Ufkläärig im filosofische Beriich verbunde. Im 6. und 5. Joorhundert v. d. Z. het Ionie Persönlichkäite wie drThales vo Milet, drAnaximander oder drHeraklit füüre brocht.
Um d Middi vom 6. Joorhundert v. d. Z. isch Ionie zerst under d Kontrolle vo deLyder cho, um 546 under d Herschaft vo dePerser. 500 v. d. Z. isch s zum so genannteionische Ufstand choo, woAthen iigriffe het, was e Joorzäänt spööter zu dePerserchrieg gfüert het und eme Siig vo de Grieche über d Perser. D Westküste vo Chläiasie, und au Ionie, het in de 470er Joor s Perserriich verloo. Im so genannteKöönigsfriide vo 386 v. d. Z. isch si wider an d Perser gfalle. Erst wo drAlexander dr Groossi s Perserriich het afo eroobere, isch Ionie wider griechisch worde. In de Joorhundert noch em Dood vom Alexander häi sini Noochfolger, dDiadoche, immer wider um Ionie kämpft. Es is schliesslig Däil vo chliinere Staate worde (vom Riich voPergamon), bis es noch133 v. d. Z. Däil vo dr römische BrovinzAsia worde isch. Noch395 n. d. Z. het Ionie zumoströmische bzw. byzantinische Riich ghöört. Dr Naame Ionie isch au spööter no do und dört as Anachronismus brucht worde. Im 11. Joorhundert häi dSeldschuke d Landschaft erooberet, si het denn wider bis ins 14. Joorhundert zu Byzanz ghöört und isch denn ändgültig vomosmanische Riich bzw. dr spöötereTürkei absorbiert worde.
Dr Naame Ionie isch über s Hebräische und Arabische in meerere Sprooche in dr islamische Wält zur Bezäichnig fürGriecheland worde. Griecheland wird ufArabisch,Persisch undUrdu asiunan (یونان) bezäichnet und ufHebräisch asjawan (יָוָן). In Turksprooche und im Kurdischen isch die türkischi Form "Yunanistan" üüblig.
