| |||||
| |||||
| Leuse: Shumela Venḓa | |||||
| Volkslied: Pfano na vhuthihi | |||||
 | |||||
| Hoofstad | Thohoyandou | ||||
| Taal/Tale | Venda,Engels,Afrikaans | ||||
| Regering | Republiek | ||||
| President | Patrick Mphephu (1979–1988) | ||||
| Frank Ravele (1988–1990) | |||||
| Gabriel Ramushwana (1990–1994) | |||||
| Tshamano G. Ramabulana (1994) | |||||
| Wetgewer | Parlement | ||||
| Historiese tydperk | Apartheid | ||||
| - Stigting | 13 September 1979 | ||||
| - Weer ingelyf in Suid-Afrika | 27 April 1994 | ||||
| Oppervlakte | |||||
| - 1994 | 6 807 km2 2 628 sq mi | ||||
| Bevolking | |||||
| - 1994 skatting | 718 207 | ||||
| Digtheid | 105,5 /km² 273,3 /sq mi | ||||
| Geldeenheid | Suid-Afrikaanse Rand | ||||
Venda was 'n vorigeBantoestan (tuisland) in die noord-ooste vanSuid-Afrika. Dit het 'n oppervlak van sowat 6 807 vierkante kilometer beslaan en bestaan uit twee ingeslote grondgebiede versprei deur die vorige Suid-Afrikaanse provinsie vanTransvaal. Die hoofstad van 1979 tot 1994 wasThohoyandou. Die tuisland wat onafhanklikheid van Suid-Afrika verkry het op13 September1979[1] was geskep omVendas van 'n eie land te voorsien.
Na die eerste demokratieseSuid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994, is die tuisland heringelyf by die Republiek van Suid-Afrika, en wel onderLimpopoprovinsie. Teen daardie tyd hetVenda meer as 718 207 inwoners gehuisves.
Venda is op 1 Februarie 1973 as selfregerend verklaar,[2] met verkiesings wat later in die jaar gehou is.[3] Verdere verkiesings is in Julie 1978 gehou.[3] Die gebied is op 13 September 1979 deur die Suid-Afrikaanse regering onafhanklik verklaar en sy inwoners het hul Suid-Afrikaanse burgerskap verloor.[4][5] Net soos die ander tuislande is sy onafhanklikheid nie deur die internasionale gemeenskap erken nie.
Venda was aanvanklik 'n reeks nie-aangrensende gebiede inTransvaal, met een hoofdeel en een hoofeksklaaf. Sy hoofstad, voorheen bySibasa, is naThohoyandou (wat die ou Sibasa administratiewe distrik ingesluit het) verskuif toe Venda in 1979 onafhanklik verklaar is. Voor onafhanklikheid is dit uitgebrei om een aaneenlopende gebied te vorm, met 'n totale grondoppervlakte van 6 807 km².[6] In die 1984-verkiesing het die regerende Venda Nasionale Party sy posisie as regerende party behou en die altyd in opposisie Venda Independent People's Party (VIPP) geklop.[3]
Tydens onafhanklikheid in 1979 het die bevolking van Venda op ongeveer 200 000 mense gestaan. Die staat is afgesny van buurland Zimbabwe deur die Madimbo-korridor, wat deur Suid-Afrikaanse troepe gepatrolleer is, na die noorde, en van nabygeleë Mosambiek deur die Krugerwildtuin[6]
Die eerste president van Venda, Patrick Mphephu, was ook 'n opperhoof van die Vhavenda-mense; hy is gebore en het in Dzanani in Limpopo gewoon. Sy opvolger, Frank Ravele, is in 1990 in 'n militêre staatsgreep deur die Venda-weermag omvergewerp, waarna die gebied deur die Raad van Nasionale Eenheid regeer is. Venda is op 27 April 1994 weer by Suid-Afrika ingelyf.[2]
Venda lê in die verre noordooste van Suid-Afrika en het in 1982 bestaan uit 2 geografiese eenhede met 'n gesamentlike oppervlakte van sowat 7 400 km². Die grootste geografiese eenheid was in die noorde deur 'n baie nou landstrook van dieLimpoporivier enZimbabwe geskei, terwyl dit in die noordooste en suidooste aan onderskeidelik dieNasionale Krugerwildtuin enGazankulu gegrens het en in die weste aan die distrikteMessina enSoutpansberg.
Die tweede en baie klein eenheid lê wes vanLouis Trichardt. Venda het 'n gematigde tot warm klimaat met 'n gemiddelde somertemperatuur van 23,1 °C en 'n gemiddelde wintertemperatuur van 16,2 °C.
DieSoutpansbergreeks, waarvan 'n gedeelte van wes na oos deur Venda loop, verdeel die land in 3 reënvalstreke: noord van die bergreeks sak jaarliks tussen 300 en 600 mm reën uit en suid daarvan tussen 500 en 1 000 mm, terwyl die suidwestelike plato van die bergreeks tussen 1 000 en 1 200 mm reën per jaar kry. Die belangrikste riviere is dieNzhelele, dieMutale en dieLevubu of Luvuvhu.
In 1982 is die Universiteit van Venda bekend as Univen gestig as 'n instelling van hoër onderwys vir die Vhavenda-mense.[7]
Distrikte van die provinsie en bevolking met die 1991-sensus.[8]
Die Venda Nasionale Mag is met Venda se onafhanklikheid in 1979 gestig en het verdediging en ander dienste soos polisie en gevangenisse ingesluit. Vreemd genoeg was verkeerspolisiëring deel van hierdie nasionale mag, maar teen 1981 is dit na die departement van justisie oorgeplaas. Die brandweer was egter steeds deel van die Venda Nasionale Mag alhoewel daar planne was om dit aan die burgerlike regering oor te dra.
Die Venda Weermag (VDF) is in September 1982 gestig uit die 112 Bataljon van dieSuid-Afrikaanse Weermag en die militêre tak van die Venda Nasionale Mag wat self gestig is toe die Venda-tuisland in September 1979 onafhanklik van Suid-Afrika geword het. Kolonel Gabriel Ramushwana is aangestel as die Voorsitter van die Raad en Minister van Verdediging en Nasionale Intelligensie was tweede in bevel sowel as die Venda Veiligheidspolisie voordat hy deur Staatspresident Patrick Mphephu na die VDF as stafhoof oorgeplaas is met die doel van sy uiteindelike opvolging as hoof van die VDF.
'n Bloedlosestaatsgreep het op 5 April 1990 plaasgevind, die destydse kolonel Ramushwana het 'n SA Weermag Personeelkursus inPretoria bygewoon. Tot op daardie datum was die hoof van die VDF 'n gesekondeerde SAW-offisier, brigadier Steenkamp, met Ramushwana as sy stafhoof. Staatspresident Ravele was die opperbevelvoerder en is deur 'n Veiligheidsraad geadviseer.
Na die staatsgreep het Ramushwana Hoof van die VDF sowel as die Voorsitter van die Raad van Nasionale Eenheid geword. 'n Veiligheidswerkkomitee is gestig om die Veiligheidsraad te vervang. Die SEWOCOM het bestaan uit:
Hierdie komitee het alle veiligheidsverwante kwessies in Venda hanteer, insluitend die kwaliteit van die regering, aangesien die staatsgreep op wydverspreide bewerings van korrupsie en wanadministrasie gevolg het.
Wikimedia Commons het meer media in die kategorieVenda.  | Suid-Afrika | Bophuthatswana •Ciskei •Gazankulu •KaNgwane •KwaNdebele •KwaZulu •Lebowa •Qwaqwa •Transkei •Venda Amptelik selfregerende Bantoestans word inkursief aangedui | .svg) .svg) |
|---|---|---|---|
| Suidwes-Afrika | Boesmanland •Damaraland •Oos-Caprivi •Hereroland •Kaokoland •Kavangoland •Namaland •Ovamboland •Rehoboth •Tswanaland Amptelik selfregerende Bantoestans word inkursief aangedui | ||
.svg)
