Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Gaan na inhoud
Wikipedia
Soek

Switserse kantons

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
'nDuitse kaart van Switserland wat die kantons aandui

Die grondgebied van Switserland is sedert 1979 in 26kantons (enkelvoud:kanton;Frans:cantons,Italiaans:cantoni,Romansch:chantuns) verdeel. Hulle is deelstate van dieSwitserse Konfederasie.

Elkeen van die kantons beskik oor sy eie grondwet, wetgewende mag, regering en howe. Die meeste kantonale parlemente is eenkamerstelsels met tussen 58 en 200 setels. 'n Klein aantal van parlemente word deur sogenaamdeLandsgemeinden gevorm, dit wil sê 'n vergadering van alle burgers wat oor wetsake besluit neem. Vroue het in enkele kantons eers in 1971 stemreg by die vergaderings gekry.

Alle aangeleenthede wat volgens die Switserse grondwet nie uitdruklik onder die gesag van die konfederasie val nie, word deur die kantons gereël. Ook die graad van selfregering wat die munisipaliteite geniet, word deur die kantons bepaal en verskil dus grootliks. Daar is ook groot verskille wat die oppervlakke en bevolkingsyfers van die kantons betref: Oppervlakke variëer tussen 37 en 7 105 vierkante kilometer, terwyl die bevolkings tussen 14 900 en 1 244 400 beloop.

Direkte demokrasie in die vorm van algemene vergaderings word ten opsigte van kantonale sake tans nog slegs in die kantons Appenzell-Innerrhoden en Glarus toegepas. In alle ander kantons gaan burgers nou stembus toe om hulle demokratiese reg uit te oefen.

Stemgeregtigdes tydens die Landsgemeinde (Algemene Vergadering) van die kanton Glarus in 2009

Sedert die stigting van die Franssprekende kanton Jura in 1978 is daar geen nuwe kantons meer geskep nie. Volgens die grondwet van 1999 is daar amptelik 26 kantons. Die getal state wat 'n rol speel by die verkiesing van die Eerste Kamer (Duits:Ständerat, Frans:Conseil des États) van die Switserse Konfederasie en die stemming by federale wetsontwerpe, beloop egter 23: Die kantons Unterwalden, Appenzell en Basel bestaan elkeen uit twee halfkantons. Unterwalden word verdeel in Obwalden en Nidwalden, Appenzell in Appenzell-Innerrhoden en Appenzell-Ausserrhoden en Basel in Basel-Stad en Basel-Landschaft.

Lys van kantons

[wysig |wysig bron]
WapenDatakodeKantonSedertdienHoofstadBevolkingOppervlakte (km²)Bevolkingsdigtheid
(per km²)
Aantal
munisipaliteite
[[Amptelike
tale]]
Wapen van ZürichZHZürich1351Zürich1 443 4361 729701171Duits
Wapen van BernBEBern1353Bern1 009 4185 959158383Duits,Frans
Wapen van LuzernLULuzern1332Luzern394 6041 49323387Duits
Wapen van UriURUri1291[1]Altdorf36 0081 0773320Duits
Wapen van SchwyzSZSchwyz1291[1]Schwyz152 75990814330Duits
Wapen van ObwaldenOWObwalden1291[1] or 1315 (as deel vanUnterwalden)Sarnen36 834491667Duits
Wapen van NidwaldenNWNidwalden1291[1] (asUnterwalden)Stans42 08027613811Duits
Wapen van GlarusGLGlarus1352Glarus39 794685513Duits
Wapen van ZugZGZug1352Zug120 08923941611Duits
Wapen van FribourgFRFribourg1481Fribourg303 3771 671141167Frans,Duits
Wapen van SolothurnSOSolothurn1481Solothurn263 719790308122Duits
Wapen van Basel-StadBSBasel-Stadt1501 (as Basel tot en met 1833)Basel196 850375 0723Duits
Wapen van Basel-LandBLBasel-Landschaft1501/1833[2]Liestal283 42151850286Duits
Wapen van SchaffhausenSHSchaffhausen1501Schaffhausen79 41729824627Duits
Wapen van Appenzell-AusserrhodenARAppenzell-Ausserrhoden1513[3]Herisau54 06424322020Duits
Wapen van Appenzell-InnerrhodenAIAppenzell-Innerrhoden1513[3]Appenzell15 854173876Duits
Wapen van St. GallenSGSt. Gallen1803[4]St. Gallen495 8242 02622285Duits
Wapen van GroubunderlandGRGroubunderland1803[5]Chur195 8867 10526180Duits,Romansch,Italiaans
Wapen van AargauAGAargau1803Aarau645 2771 404388220Duits
Wapen van ThurgauTGThurgau1803[6]Frauenfeld263 73399122980Duits
Wapen van TicinoTITicino1803[7]Bellinzona350 3632 812110157Italiaans
Wapen van VaudVDVaud1803[8]Lausanne761 4463 212188339Frans
Wapen van ValaisVSValais1815[9]Sion331 7635 22453143Frans,Duits
Wapen van NeuchâtelNENeuchâtel1815/1857[10]Neuchâtel177 32780320653Frans
Wapen van GenèveGEGenève1815Geneva482 5452821 44245Frans
Wapen van JuraJUJura1979[11]Delémont72 4108398264Frans
Wapen van SwitserlandCHSwitserlandBern8 237 66641 2851742 596Duits,Frans,Italiaans,Romansch

Die tweeletterafkortings vir Switserse kantons word dikwels gebruik, byvoorbeeld op voertuignommerplate.

Name in ander tale

[wysig |wysig bron]
AfkortingEngelsFransItaliaansDuitsReto-RomaansSpaansEsperanto
AGArgoviaArgovieArgoviaAargauArgoviaArgoviaArgovio
AIAppenze Inner RhodesAppenzell Rhodes-IntérieuresAppenzello InternoAppenzell InnerhodenAppenzell dadensAppenzell Rodas InterioresApencelo Interna
ARAppenzell Outer RhodesAppenzell Rhodes-ExtérieuresAppenzello EsternoAppenzell AusserrhodenAppenzell dadorAppenzell Rodas ExterioresApencelo Ekstera
BSBasle-CityBâle-VilleBasilea CittàBasel-StadtBasilea-CitadBasilea-CiudadBazelo-Urbo
BLBasle-CountryBâle-CampagneBasilea CampagnaBasel-LandschaftBasilea-ChampagnaBasilea-CampañaBazelo-Kamparo
BEBernBerneBernaBernBernaBernaBerno
FRFribourgFribourgFriburgoFreiburgof FribourgFriburgFriburgoFriburgo
GEGenevaGenèveGinevraGenfGenevraGinebraĜenevo
GLGlarusGlarisGlaronaGlarusGlarunaGlarisGlaruso
GRGrisonsGrisonsGrigioniGraubündenGrischunGrisonesGrizono
JUJuraJuraGiuraJuraGiuraJuraĴuraso
LULucerneLucerneLucernaLuzernLucernaLucernaLucerno
NENeuchâtelNeuchâtelNeuchâtelNeuenburgNeuchâtelNeuchatelNeŭŝatelo
NWNidwaldNidwaldNidvaldoNidwaldenSutsilvaniaUnterwalden bajo
OWObwaldObwaldObvaldoObwaldenSursilvaniaUnterwalden alto
SHSchaffhausenSchaffhouseSciaffusaSchaffhausenSchaffusaSchaffhausenŜafhaŭzo
SZSchwyzSchwyzof SchwytzSvittoSchwyzSvizSchwyzŜvico
SOSolothurnSoleureSolettaSolothurnSoloturnSoleuraSoloturno
SGSt. GallSaint-GallSan GalloSt. GallenSon GaglSankt GallenSankt-Galo
TGThurgoviaThurgovieTurgoviaThurgauTurgoviaTurgoviaTurgovio
TITicinoTessinTicinoTessinTessinTesinoTiĉino
URUriUriUriUriUriUriUrio
VSValaisValaisValleseWallisVallaisValaisValezo
VDVaudVaudVaudWaadtVadVaudVaŭdo
ZGZugZougZugoZugZugZugZugo
ZHZürichZurichZurigoZürichTuritgZürichZuriko

Geskiedenis

[wysig |wysig bron]

Die termkanton is vir die eerste keer in 1475 in 'n dokument van die stad Freiburg gebruik. Oorspronklik het elke kanton van die Switserse Federasie 'n selfregerende en onafhanklike politieke eenheid gevorm, wat oor sy eie geldeenheid en leër beskik het. Die huidige federale struktuur dateer uit die jaar 1848.

In die 16de eeu het die Switserse Konfederasie uit dertien selfregerende kantons bestaan: Ses sogenaamde woudkantons en sewe sogenaamde stedelike kantons. Hulle het formeel deel uitgemaak van die Heilige Romeinse Ryk van die Duitse Nasie, tog was hulle ná hul oorwinning oor die Duitse keiserMaksimiliaan in 1499 feitlik onafhanklik.

Die ses woudkantons was demokratiese republieke, terwyl die sewe stedelike kantons, waaronder Zürich, Bern en Basel, deur stadsrade geregeer is. Hierdie stadsrade is egter deur klein oligargieë van patrisiërs (welvarende burgers) en die guldes oorheers.

Verwysings

[wysig |wysig bron]
  1. 1234founding Forest-canton, foundation date traditionally given as either 1307, 1304 or 1291 (see Foundation of the Old Swiss Confederacy).
  2. deel van Kanton Basel tot en met 1833/1999
  3. 12part of Appenzell until 1597/1999
  4. Act of Mediation, formed out of the Canton of Säntis and the northern half of the Canton of Linth.
  5. Act of Mediation; voorheen die Canton of Raetia, comprising the earlier Three Leagues.
  6. coterminous with the canton of Thurgau of the Helvetic Republic (1798), formerly a condominium.
  7. combining the former cantons of Bellinzona and Lugano.
  8. Act of Mediation, formerly Canton of Léman.
  9. Restoration, formerly the Simplondépartement
  10. claimed by Frederick William III of Prussia until the Neuchâtel Crisis of 1856–1857.
  11. seceded from Berne
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Switserse_kantons&oldid=2849729"
Kategorieë:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp