Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Gaan na inhoud
Wikipedia
Soek

Ekologie

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Deel van 'n reeks oorWetenskap

Fisika
Toegepaste fisika ·Atoomfisika
Rekenaarfisika
Vastetoestandsfisika
Eksperimentele fisika ·Meganika
Kernfisika
Deeltjiefisika ·Plasmafisika
Kwantummeganika
Vastetoestandmeganika ·Teoretiese fisika
Termodinamika ·Entropie
Algemene relatiwiteit ·M-teorie
Spesiale relatiwiteit
PortaalFisika

Chemie
Suur-basischemie ·Alchemie
Analitiese chemie ·Astrochemie
Biochemie ·Kristallografie
Omgewingschemie ·Voedselchemie
Geochemie ·Groen chemie
Anorganiese chemie ·Materiaalkunde
Molekulêre fisika ·Kernchemie
Organiese chemie ·Fotochemie
Fisiese chemie ·Stralingschemie
Elektrochemie ·Organometaalchemie
Vastestofchemie ·Stereochemie
Polimeerchemie ·Grondchemie
Oppervlaktechemie ·Teoretiese chemie
Fotoëlektrochemie
PortaalChemie


Sterrekunde
Astrofisika ·Kosmologie
Sterrestelsels ·Astrogeologie
Planetologie ·Stellêre astrologie
PortaalSterrekunde

Aardwetenskap
Aardrykskunde
Atmosfeerwetenskappe ·Ekologie
Omgewingsleer ·Aardmeetkunde
Geologie ·Geomorfologie
Geofisika ·Glasiologie ·Hidrologie
Limnologie ·Mineralogie ·Oseanografie
Paleoklimatologie ·Palinologie
Fisiese geografie ·Grondkunde
Ruimtewetenskap
PortaalGeologie

s  b  w

Die woordekologie beteken letterlik "die studie van die huis" (Grieks:oikos = huishouding +logos = diskoers of studie). Letterlik is ekologie dus diewetenskaplike studie vanorganismes (plante endiere) in hul huis (natuurlike omgewing), dit wil sê die studie van die verwantskappe en die wisselwerkinge tussen lewende organismes onderling en tussen die organismes en die natuurlike omgewing waarin hulle aangetref word. Kernbegrippe in hierdie definisie soos "verwantskap", "wisselwerking" en "omgewing" dui daarop dat 'n organisme nie in algehele isolasie kan leef nie. Daar bestaan 'n verwantskap en wisselwerking tussen organismes wat saamleef, saamvoortplant en op mekaar vir voedsel aangewese is. Sulke organismes leef ook in assosiasie met die grond, diewater en dielug. Hulle leef dus in 'n bepaalde omgewing, wat omtrent alles in die laag op en om die aarde kan insluit, sowellewend as dood, en wat as diebiosfeer bekend staan. Die kortste definisie kan dus moontlik as die mees geskikste beskou word, naamlik "ekologie is omgewingsbiologie", aangesien die studie met diebiologie van organismes in hul omgewing te doen het. In hierdie verband word daar onderskei tussen outekologie en sinekologie. Eersgenoemde het te doen met die studie van 'n individuele organisme of 'n individuele spesie, terwyl sinekologie die studie van groepe of organismes wat as 'n eenheid bestaan, behels.

Die biologiese spektrum

[wysig |wysig bron]

'n Doeltreffende manier om die studiegebied van die ekologie af te baken, is om 'n vereenvoudigde biologiese spektrum te gebruik wat kortliks soos volg saamgevat kan word:

Biosfeer
Atmosfeer,litosfeer,hidrosfeer
Abiotiese komponente (nie-lewend)+ Biotiese komponente (lewend)= Biostelsels/ekostelsels
grond, water, lugselleselstelsels
chemiese faktoreorganeorgaanstelsels
fisiese faktoreorganismesorganismestelsels
energievloeipopulasiespopulasiestelsels
gemeenskappeekostelsel
└────────────────────────────────────┘
wisselwerking

Oor ekologie word daar selde verwys na die biotiese komponente wat die organisme in die algemeen beïnvloed, behalwe waar daar van sekere aanpassings sprake is. Die vlakke wat na die individuele organisme kom, word egter vollediger bespreek, naamlik:

  • Populasie (Latyn:populus = die mense). 'n Groep individue wat eenderse kenmerke vertoon, byvoorbeeld 'n swermbye,leerlinge in 'n klaskamer, en so voorts. Die digtheid van 'n populasie is gewoonlik van groot belang.
  • Gemeenskap (ookbiotiese gemeenskap). Alle populasies in 'n bepaalde omgewing.
  • Ekostelsel. Die gemeenskap en die nie-lewende omgewing wat saam funksioneer. Die ekostelsel is die basiese funksionele eenheid in die ekologie, omdat dit sowel die biotiese gemeenskappe (lewende organismes) as die abiotiese omgewing insluit. Albei hierdie komponente is noodsaaklik, en die wisselwerking daartussen maak die voortbestaan van lewe op 'n planeet moontlik.
  • Biosfeer (ookekosfeer). Die gedeelte van die aarde (grond, water, lug) waarin dieekostelsel suksesvol kan voortbestaan. Die biosfeer omsluit dus alle lewe op aarde, asook die onderlinge wisselwerkinge tussen lewende organismes en hul omgewing. Hierdie wisselwerkinge help om 'n blywende, gestadigde toestand te handhaaf te midde waarvan 'n onafgebrokeenergievloei vanaf dieson deur die biosfeer terug na dieruimte plaasvind.

Sien ook

[wysig |wysig bron]

Eksterne skakels

[wysig |wysig bron]
Hierdie artikel is ’nsaadjie. Voel vry om Wikipedia te help deur dituit te brei.
Nasionaal
Ander
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Ekologie&oldid=2735508"
Kategorie:
Versteekte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp