no,m.
(a)name of thestone atTemair (Tara)said to have been brought to Ireland by the Tuatha Dé Danann, and generallyknown as theLia Fáil. Not to be associated with a conical stone on Ráth na Ríogh,Celtica xxi 396, 400,Ériu I 167-68 : is iat Tuatha D.D. tucsat leo in fál mór .i. in lia fis baí i Temraig,LL 9a14 .BB 32b23 (seeÉriu viii 106 ). Fál i tóeb dumai na ngiall atuaid .i. cloch in sin no géissed fonti no gebad rígi nHerennLL 30az . fál ainm na clochi sin .i. fó ail .i. ail fo ríg,LL 30b2 .BB 32a19 . in cloch nogeissed fo chossaib cach ríg nogeibedh hErinn, Fal ainm na cloichi sin (etc., as inLL 30aff .)RC xv 281.22 .BB 350a18 . an Lia Fail bui a Temraig nogesed fo cech rig nogebad Erinn,RC xii 56 § 3 . cec[h]aing dar fal faen Temrach ,BB 378b27 = fol,KZ xxxiii 83 (from H3.3, where it is glossed .i. lia fail). lengait Temraig tren titacht tuath Galeoin, | golaid lia Fail fri falgud fairni faireoin,Rawl. 115b22 (Ält. Ir. Dichtg. i 41 ). Fāl anmaim na cloche,ZCP iii 459.1 (Baile in Scáil). rogēs fāl foat cosaib-se,ib. 5 (O'Curry,MS. Mat. 618 ). bai Fal and, Ferp cluche ... intī arfemath flaith Temrach, gloedad in Fal fri fonnad in charpait,Ériu vi 134.25 . teit dochum Fail. ... ; gloedith in Fal. `Arraet Fal' forsint slua[i]g 135.54 . an Lia Fáil: ...saxum fatale ... gaireas Hector Boetius di i stair na hAlban,Keat. i p. 100 ( ainm eile dhi cloch na cinneamhna, 206 ). The interpretation of Lia F.¤ `the stone of destiny' is not supported by ancient testimony. (seeJournal of the Ivernian Soc., 1910 p. 152 ff .).Cf. roth Fáil Flaind,Metr. Dinds. iv 154.123 . co Fálas far as F., an expression used in connection with Irish kings to imply that they were high-kings of Ireland (Wortk. 42 ): Eir[i]u fo Chund, Conn co Fal (: brāth),Anecd. ii 8.4 . Cuan iar Failbe co Fal (: Cuān) (i.e. after Failbe, k. of Munster, reigned Cuan, who was also high-king),Rawl. 163a40 . Núadha Finn Fáil ... no thaidhledh co minic in Lía Fáil ic cluici fría ┐ ag suirghi 'he used to visit the Lia Fáil often, playing with it [lit. her] and courting',Cóir Anm. ii § 85 .
(b) Asaname ofIreland: Rudraige rí Fáil,LL 129a15 =BB 47b18 . ingen Echach Find Fáil,TBC-LL¹ 1675 . d'feraib Fail, 3119 . filid Fail,LL 38a4 =Auraic. 5385 . rí fionn Fáil,Keat. ii 5464 .
(c) more often in gen. preceded by inis, mag, crich,etc.: in Fál Mór .i. in lia fis bái i Temraig diata Mag Ḟáil for Herind,Ériu viii 106 (<LL 9a ). Temair Tiri Fail,ZCP iii 459.2 . crích Fáil,Ériu iv 222.2 . Inis Fáil,Keat. i p. 100.206 . d'écsib innsi Fáil,Ériu iv 220.9 . Magh Fáil,IGT, Decl. § 176 .Keat. i p. 100.206 (cit.), seeTD i p. lvii .Cf. Inis Fo ailname of the mythical island whence the Lia F. was broughtZCP iii 459.2 . Inis Fáilname ofBeggery Island, Co. Wexford. Onom.
(d)cf.further: firu Faal (= f. Fálchae ?)ZCP viii 564 . SeeHeldensage i-ii 430 . bid olc de cuanaib fal fomoiri fo tuiliZCP xii 403.17 (rhet.).
Compds.:¤inisIreland: rí for fíannaib Fáilinse,LL 128b21 =MacCarthy 182 .¤mag id. Falmag,ScM. § 3 ;gen. Falmaige,ZCP viii 102.16 .Cf. i n-inpher an FalmoighRC xi 130.19 (for decl.cf. Maonmach,IGT, Decl. § 138 ).