Igor Mitoraj, właściwie Jerzy Makina, następnie Jerzy Mitoraj (ur.26 marca1944 wOederan (Niemcy)[1], zm.6 października2014 w Paryżu[2][3][4][5]) – polskirzeźbiarz, emigrant od 1968 tworzący poza granicami Polski, weFrancji iWłoszech, znany z monumentalnych rzeźb w klasycystycznym stylu, przedstawiających uszkodzone ludzkie korpusy. Zdobył uznanie szczególnie w Europie zachodniej[6].
Syn deportowanej na terenRzeszy Niemieckiej polskiej robotnicy przymusowej, Zofii Makiny i francuskiegojeńca wojennego[1], oficeraLegii Cudzoziemskiej, polskiego pochodzenia[7]. Po zakończeniu wojny pojechał z matką do jej rodziców w Polsce. Dzieciństwo i młodość spędził w miejscowościGrojec podOświęcimiem[1]. Kiedy matka wyszła za mąż za Czesława Mitoraja, syn jej przyjął nazwisko ojca przybranego. Po ukończeniu Liceum Plastycznego wBielsku-Białej[1] w 1963, przez rok pracował w Miejskim Handlu Detalicznym w Katowicach. Z tej pracy zrezygnował z niewiadomych przyczyn, po czym w październiku 1965 roku rozpoczął pracę wZakładach Chemicznych "Oświęcim" w Oświęcimiu (ZChO) na stanowisku plastyka zakładowego[8]. W 1966 roku wstąpił naAkademię Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie studiował malarstwo pod kierunkiemTadeusza Kantora. Nie jest pewne czy zakończył studia w Krakowie, ponieważ koniunktura polityczna umożliwiła mu wyjazd do Paryża w 1968r. gdzie miał zamiar odnaleźć ojca, lecz do spotkania nie doszło.
W czasie studiów w krakowskiej ASP miał swoją pierwszą indywidualną wystawę w krakowskich "Krzysztoforach", po czym wyjechał do Paryża, gdzie zmienił swe imię Jerzy na "Igor", i udało mu się kontynuować studia wÉcole des Beaux Arts. W Paryżu zaczynał jako malarz i grafik. Fascynacja sztuką i kulturąAzteków, której doświadczył podczas rocznej podróży dookołaMeksyku wyzwoliła w nim zainteresowanie rzeźbiarstwem. Swoje prace wystawiał[9] w galerii "La Hune" wDzielnicy Łacińskiej Paryża, związanej z księgarnią o tej samej nazwie (1976).
Po otrzymaniu propozycji przygotowania wystawy dla galerii "ArtCurial" wParyżu, wyjechał na rok do centrum artystycznych odlewni wbrązie orazkamieniarzy, zajmujących się obróbką marmuru wPietrasanta we Włoszech. Tam zapoznał się z techniką, i powstały jego pierwsze prace w brązie oraz monumentalne rzeźby zbiałego marmuru z pobliskichkamieniołomów kołoCarrary.
Mitoraj dzielił swój czas pomiędzy Paryżem i Pietrasantą, gdzie od 1983 miał swoją pracownię[10]. Tematyka rzeźb jest ludzkie ciało w stanie kruchości. Artysta odwołuje się często do męskich postaci mitycznych n.p. Ikar, Tyndareus, Centaur, Eros, Mars, Gorgon i wskazuje na ich ułomność przez wyolbrzymienie, fragmentacje i umyślne spękania i uszkodzenia powierzchni posągów, lub powalenie ich na ziemię. Niekiedy pada pytanie wśród widzów czy tego rodzaju sztuka nie zalicza się dokiczu[11]. Igor Mitoraj zmarł 6 października 2014 w Paryżu[5][4][2][12]. Pochowany jest na cmentarzu w Pietrasanta[13].
- 1976: pierwsza indywidualna wystawa malarstwa i grafiki wGalerie La Hune wParyżu
- 1977: indywidualna wystawa rzeźb i biżuterii z brązu wArtCurial wParyżu przy Av. Matignon
- 1986: zaproszenie na 42.Biennale w Wenecji
- 1989: wystawa wNew York Academy of Art
- 1999: wystawa w Museo Archeologico oraz wOgrodach Boboli weFlorencji
- 2001: wystawa w Muzeum Olimpijskim wLozannie
- 2003: wystawa na placach miast Polski –Rzeźby i rysunki Igora Mitoraja:Poznań (16 października 2003 – 25 stycznia 2004)
- 2003: otwarcie przez Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego wystawy 60 dzieł Mitoraja, w Międzynarodowym Centrum Kultury w Krakowie
- 2004: 56 klasycznych rzeźb Mitoraja, wykonanych z brązu, żeliwa, białego i czarnego marmuru oraz terakoty, 36 rysunków artysty z lat 1976–2001 oraz 14 rzeźb z brązu wystawionych na Rynku Głównym,Kraków (17 października 2003 – 25 stycznia 2004);Warszawa (11 lutego – 25 kwietnia 2004)
- Santa Cruz de Tenerife – „Per Adriane”
- Paryska dzielnica La Défense (wejście do Uniwersytetu) –Ikaria,Wielki Toskańczyk,Tyndareos
- Park Olimpijski w Lozannie –Corazza
- Piazza Monte Grappa w Rzymie –Bogini Rzymu
- Abuta naHokkaido –Tsuki-no-hikari (Światło księżyca); repliki dzieła stoją też w Londynie (przedBritish Museum), w Scheveningen (na wydmach, w pobliżu muzeum Beelden aan Zeee) i w Poznaniu.
- Mediolan –Fontanny Centaura
- Bazylika Santa Maria degli Angeli e dei Martiri w Rzymie – wrota do świątyni
- Eros spętany (Eros Bendato) na Rynku Głównym w Krakowie oraz w St Louis Citygarden, USA.
- 1994:Centaur (Centauro) na placu w Muzeum Pompejów, Forum of Pompeii. Odlew z brązu
Luci di Nara on the Beeld boulevard, Scheveningen, Holandia
Eros spętany (Eros Bendato), brąz, 1999 wystawa w Krakowie w 2003
Bazylika Matki Bożej Anielskiej i Męczenników w Rzymie
Gambe Alate, brąz, 2002, wystawa w Krakowie w 2003
Ikaro Alato, Centrum Olimpijskie w Warszawie, 2004
Drzwi kościoła OO. Jezuitów w Warszawie, ul. Świętojańska, 2009
Drzwi kościoła OO. Jezuitów w Warszawie, ul. Świętojańska, 2009
Rzeźba Chrystusa na drzwiach bazyliki Matki Bożej Anielskiej i Męczenników w Rzymie
- ↑abcdeRzeźbiarz Igor Mitoraj został pośmiertnie honorowym obywatelem gminy Oświęcim. 2023-10-26. [dostęp 2023-10-28].
- ↑abNie żyje Igor Mitoraj. Słynny polski rzeźbiarz zmarł w Paryżu [online], www.gazetaprawna.pl, 6 października 2014 [dostęp 2023-06-10] (pol.).
- ↑Igor Mitoraj - Igor Mitoraj - Atelier Mitoraj [online], www.igormitoraj.com [dostęp 2023-11-22] (ang.).
- ↑abŚmierć Igora Mitoraja [online], Rzeczpospolita [dostęp 2023-06-10] (pol.).
- ↑abZmarł Igor Mitoraj [online], Culture.pl [dostęp 2023-06-10] (pol.).
- ↑ChristopherCh. Masters ChristopherCh.,Igor Mitoraj obituary [online], The Guardian, 17 października 2014 [dostęp 2024-10-18] (ang.).
- ↑KeesK. Zoeteman KeesK.,What is Igor Mitoraj hiding in his sculpture [online], www.project-apocalypse, 4 grudnia 2021 [dostęp 2024-10-18] (ang.).
- ↑Stabro A.,Igor Mitoraj. Polak o włoskim sercu, Poznań 2022, s. 56-57
- ↑Igor Mitoraj, Yorkshire Sculpture Park, katalog wystawy 1992-1993, s. 96.
- ↑Igor Mitoraj, Raadselachtige Schoonheid, Museum Beelden Aan Zee, Scheveningen, 1977, katalog wystawy w językach holenderskim i angielskim; s. 68:Biografie.
- ↑MagdalenaM. Howorus-Czajka MagdalenaM.,Broken heroes...Kitsch or art? Reception of Igor Mitoraj's works [online],Roczniki Humanistyczne, 2018 [dostęp 2024-10-18] (ang.).
- ↑5 lat temu w Paryżu zmarł Igor Mitoraj, polski rzeźbiarz, tworzący we Francji i Włoszech [online], www.radiokrakow.pl [dostęp 2023-06-10] (pol.).
- ↑Agnieszka Stabro: "Igor Mitoraj. Polak o włoskim sercu", Rebis, Poznań 2022
- ↑Igor Mitoraj [online], gminaoswiecim.pl [dostęp 2024-07-30] (pol.).
- ↑Medal Gloria Artis dla twórców i działaczy kultury. wp.pl, 5 października 2005. [dostęp 2011-07-02].
- ↑M.P. z 2012 r. poz. 773Tu z imieniem Jerzy.
- ↑Odznaczenia z okazji Święta 3 Maja. [w:]2012-05-03 [on-line]. Prezydent.pl. [dostęp 2012-05-03].
- ↑Igor Mitoraj – Honorowy Obywatel Gminy Oświęcim [online], gminaoswiecim.pl [dostęp 2023-10-26] (pol.).
- 1995:Andrzej Zoll
- 1996:Marian Krzaklewski,Wisława Szymborska
- 1997:Adam Bachleda-Curuś,Ignacy Tokarczuk
- 1998:Zbigniew Brzeziński,Bohdan Zieliński
- 1999:Czesław Miłosz,Andrzej Wajda
- 2000:Kazimierz Barczyk,Franciszek Macharski
- 2001:Stefan Grzybowski,Stanisław Lem
- 2002:Antoni Dziatkowiak,Jerzy Nowosielski
- 2003:Henryk Mikołaj Górecki,Krzysztof Penderecki
- 2004:Robert Korzeniowski,Sławomir Mrożek
- 2005:Adam Bujak,Franciszek Ziejka
- 2006:Stanisław Dziwisz,Jerzy Stępień
- 2007:Adam Małysz,Jerzy Sadowski
- 2008:Michał Heller,Jacek Woźniakowski
- 2009:Jerzy Buzek,Karol Musioł,Antoni Tajduś
- 2010:Anna Dymna,Kazimierz Nycz
- 2011:Igor Mitoraj,Ryszard Tadeusiewicz
- 2012:Andrzej Białas,Wiktor Skworc
- 2013:Anna Polony,Jerzy Trela
- 2014:Justyna Kowalczyk,Kamil Stoch
- 2015:Zofia Gołubiew,Jacek Stryczek
- 2016:Mieczysław Gil,Jacek Purchla
- 2017:Marek Jędraszewski,Grzegorz Ryś
- 2018:Jacek Majchrowski,Agnieszka Radwańska
- 2019:Andrzej Gołaś,Józef Lassota
- 2020:Wojciech Nowak,Tadeusz Słomka
- 2022:Mieczysław Bieniek,Jan Ostrowski
- 2023:Krzysztof Witkowski,Sobiesław Zasada
|