Hanna Krall-Szperkowicz, właśc.Hanna Szperkowicz[3] (ur.20 maja1935[1] lub1937[2] wWarszawie) –polska pisarka, reporterka i dziennikarka.
Urodziła się w Warszawie, wżydowskiej rodzinie urzędników, jako córka Salomona Kralla i Felicji Jadwigi z domu Reichold[4]. Dzieciństwo spędziła wLublinie. PodczasII wojny światowej z rąk niemieckich zginęło wielu członków jej najbliższej rodziny, w tym ojciec. Wojnę przeżyła tylko dlatego, że była ukrywana przez Polaków[5].Holocaust i losy Żydów polskich z czasem stały się głównym tematem jej twórczości.
Po wojnie przebywała w domu dziecka wOtwocku. W roku 1955 ukończyła dziennikarstwo naUniwersytecie Warszawskim.
Od 1955 pracowała w redakcji„Życia Warszawy”, od 1969 do 1981 w„Polityce”, której korespondentem wZSRR była w latach 1966–1969. Reportaże z ZSRR wydała w tomieNa wschód od Arbatu. W latach 1982–1987 była zastępczynią kierownika literackiegoZespołu Filmowego „Tor”. Na początku lat 90. szkoliła reporterów w„Gazecie Wyborczej”.
Światową sławę przyniósł jej oryginalny w formie wywiad zMarkiem EdelmanemZdążyć przed Panem Bogiem (1977). Wydała także zbiory reportaży, m.in.Trudności ze wstawaniem (1990),Taniec na cudzym weselu (1994),Dowody na istnienie (1996),Tam już nie ma żadnej rzeki (1998),To ty jesteś Daniel (2001). Cztery ostatnie w 2007 zebrała w książceŻal. Jest także autorką powieści:Okna iSublokatorka. Ukazały się również jej reportaże książkowe:Wyjątkowo długa linia,Król Kier znów na wylocie,Różowe strusie pióra.
Jej teksty były podstawąscenariuszy filmówKrótki dzień pracyKrzysztofa Kieślowskiego iDaleko od oknaJana Jakuba Kolskiego.
Jej twórczość przetłumaczono na wiele języków. Należała doZwiązku Literatów Polskich (1978–1983). Była członkiniąStowarzyszenia Pisarzy Polskich od 1989 do sierpnia 2020[6].
Była żoną dziennikarzaJerzego Szperkowicza (zm. 2022).
- Na wschód od Arbatu, Warszawa:Iskry, 1972.
- Zdążyć przed Panem Bogiem, Kraków:Wydawnictwo Literackie, 1977.
- Sześć odcieni bieli, Warszawa:Czytelnik, 1978.
- Sublokatorka, Paryż:Libella, 1985; Kraków 1985 (pierwszy przedruk w drugim obiegu).
- Okna, Londyn:Aneks, 1987; Warszawa 1987 (przedruk w drugim obiegu).
- Trudności ze wstawaniem, Warszawa 1988 (w drugim obiegu). Wydanie oficjalne (łącznie z powieściąOkna) Warszawa: Alfa, 1990.
- Hipnoza, Warszawa: Alfa, 1989.
- Taniec na cudzym weselu, Warszawa: BGW, 1993.
- Co się stało z naszą bajką [opowieść dla dzieci], Warszawa: Twój Styl, 1994.
- Dowody na istnienie, Poznań:Wydawnictwo a5, 1995.
- Tam już nie ma żadnej rzeki, Kraków: Wydawnictwo a5, 1998.
- To ty jesteś Daniel, Kraków: Wydawnictwo a5, 2001.
- Wyjątkowo długa linia, Kraków: Wydawnictwo a5, 2004.
- Spokojne niedzielne popołudnie, Kraków: Wydawnictwo a5, 2004.
- Król kier znów na wylocie, Warszawa:Świat Książki, 2006.
- Żal, Warszawa: Świat Książki, 2007.
- Różowe strusie pióra, Warszawa: Świat Książki, 2009[7].
- Biała Maria, Warszawa: Świat Książki, 2011[8]
- Na wschód od Arbatu, Warszawa: WydawnictwoDowody na Istnienie, 2014. Wydanie drugie poprawione.
- Sześć odcieni bieli i inne historie, Warszawa: Wydawnictwo Dowody na Istnienie, 2015.
- Fantom bólu. Reportaże wszystkie, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2017.
- Pola i inne rzeczy teatralne, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018.
- Synapsy Marii H., Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2020.
- Smutek ryb, Warszawa: Dowody na Istnienie, 2020 (Zbiór rozmów, które ukazywały się w „Wiadomościach Wędkarskich” w latach 1983–1984).
- Szczegóły znaczące, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2022 (Zbiór tekstów, które ukazywały się w „Tygodniku Powszechnym” w latach 2021–2022).
- Jedenaście, Kraków: Wydawnictwo a5, 2024.
Była laureatką Nagrody im. Juliana Bruna (1965),Nagrody im. Ksawerego Pruszyńskiego (1981),Nagrody Kulturalnej „Solidarności” (1985), nagrody miesięcznika„Odra” (1989)[9],Nagrody im. Bolesława Prusa (1990)[10]. W 1999 otrzymała Nagrodę Wielką Fundacji Kultury. Nominowana doNagrody Literackiej „Nike” 1999 zaTam nie ma już żadnej rzeki[11]. W 2001za demaskację prawd pozornych oraz za popularyzację uniwersalnych wartości moralnych została odznaczonaOrderem Ecce Homo[12]. W 2004 „za wybitne zasługi w twórczości literackiej” została odznaczona Krzyżem KomandorskimOrderu Odrodzenia Polski[3]. W 2005 została nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” (i znalazła się w finale tej nagrody) za książkęWyjątkowo długa linia[13] (ta książka została wybrana książką Lipca Warszawskiej Premiery Literackiej 2004[14]). Jej książkaKról Kier znów na wylocie w 2007 została nominowana do Literackiej Nagrody ŚrodkowoeuropejskiejAngelus. W tym samym roku okazał się zbiór wywiadów pt.Reporterka. Rozmowy z Hanną KrallJacka Antczaka. W 2008Król kier znów na wylocie został uznany w plebiscycie księgarzy, czytelników i bibliotekarzy za Książkę Roku 2006. W listopadzie 2009 otrzymała nagrodę w studenckim plebiscycieMediaTory w kategorii AuTORytet. W grudniu 2009 otrzymała najwyższe wyróżnienieStowarzyszenia Dziennikarzy Polskich – Dziennikarski Laur.[15] Również w tym samym roku została uhonorowananagrodą literacką im. Władysława Reymonta[16]. 11 kwietnia 2014 została odznaczona ZłotymMedalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[17]. W grudniu 2014 otrzymała za całokształt twórczościNagrodę Literacką im. Juliana Tuwima[18]. 23 października 2015 odsłoniła swoją płytę w oświęcimskiej Alei Pisarzy przyMiejskiej Bibliotece Publicznej im. Łukasza Górnickiego. W 2017 otrzymałaNagrodę Literacką m.st. Warszawy w kategorii „Warszawski Twórca”[19]. W 2021 otrzymała tytuł Ambasadora Polszczyzny w Piśmie[20].
- ↑abWspółcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, pod red. Jadwigi Czachowskiej i Alicji Szałagan. Warszawa 1996. Tom 4.ISBN 83-02-05974-9, s. 363.
- ↑abKrall Hanna. W: Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. Red. nauk.Artur Hutnikiewicz,Andrzej Lam. T. I: A–O. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 316–317.ISBN 83-01-13027-X.
- ↑abPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 listopada 2004 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2005 r. nr 10, poz. 197).
- ↑Jolanta Wakulińska: Hanna Krall – biografia. gazeta.pl, 2008-03-28. [dostęp 2010-05-11]. [zarchiwizowane ztego adresu (2016-03-07)]. (pol.).
- ↑Hanna Krall. Gra o moje życie. „Polityka”. 16, 1968-04-20. Warszawa. ISSN 0032-3500. brak numeru strony
- ↑Janusz Anderman i inni: Rezygnujemy z członkostwa w Stowarzyszeniu Pisarzy Polskich. „Zeszyty Literackie”, 2020-08-14. [dostęp 2020-08-21]. [zarchiwizowane ztego adresu (20201-08-05)].
- ↑Reporterka. Rozmowy z Hanną Krall,Jacek Antczak, Rosner i Wspólnicy, Warszawa 2007.
- ↑Remigiusz Grzela: Składanie rozbitej porcelany.. [w:]Blog Remigiusza Grzeli [on-line]. 28 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-28].
- ↑Elżbieta CiborskaLeksykon polskiego dziennikarstwa, wyd. Dom Wydawniczy Elipsa, Warszawa 2000, s. 271.
- ↑IgnacyI. Rutkiewicz IgnacyI.,O Nagrodach SDP w III RP [online], Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich [dostęp 2021-12-08] [zarchiwizowane zadresu 2019-04-05] .
- ↑Nagroda Nike 1999. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-22]. [zarchiwizowane ztego adresu (2016-03-25)].
- ↑Order Ecce Homo – nadania 2001 [online], ecce-homo.pl [dostęp 2021-12-08] [zarchiwizowane zadresu 2016-03-07] .
- ↑Nagroda Nike 2005. nike.org.pl. [dostęp 2015-08-05]. [zarchiwizowane ztego adresu (2016-03-25)].
- ↑„Podróże z Herodotem” Książką Roku 2004 / Wydarzenia / Instytut Książki [online], instytutksiazki.pl, 18 listopada 2005 [dostęp 2016-03-06] [zarchiwizowane zadresu 2018-02-16] .
- ↑Hanna Krall nagrodzona laurem SDP. wp.pl. [dostęp 2009-12-20]. (pol.).
- ↑Związek Rzemiosła Polskiego: Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta w latach 1994–2009. [dostęp 2014-09-13].
- ↑Największe gwiazdy polskiego kina na przyznaniu medali „Zasłużony Kulturze”. afterparty.pl. [dostęp 2014-04-11]. (pol.).
- ↑Łódź. Hanna Krall z Nagrodą Literacką im. Juliana Tuwima. e-teatr.pl, 2014-12-09. [dostęp 2014-12-11]. [zarchiwizowane ztego adresu].
- ↑Znamy laureatów Nagrody Literackiej m.st. Warszawy / Wydarzenia / Instytut Książki [online], instytutksiazki.pl, 28 kwietnia 2017 [dostęp 2017-05-02] (pol.).
- ↑Ambasador Polszczyzny [online], web.archive.org, 13 grudnia 2024 [dostęp 2025-01-15] [zarchiwizowane zadresu 2024-12-13] .