Alexis Carrel (ur.28 czerwca1873 wSainte-Foy-lès-Lyon, zm.5 listopada1944 wParyżu) –francuskichirurg,filozof i moralista,laureat nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 1912[1].
Urodził się, kształcił i studiował w Lyonie, na południu Francji. Dyplom lekarza uzyskał w 1900 i podjął pracę jako chirurg[1]; początkowo w samymLyonie, a potem także wStanach Zjednoczonych, naUniwersytecie Chicagowskim i wInstytucie Rockefellera. Wynalazł nowe metody i technikiszwów w chirurgii naczyniowej; był pionieremtransplantologii itorakochirurgii[2]. Został przyjęty w poczet licznych prestiżowych towarzystw naukowych, otrzymał też tytułydoktora honoris causa licznych uniwersytetów, m.in.:Uniwersytetu Królowej w Belfaście,Uniwersytetu Princeton,Uniwersytetu Kalifornijskiego,Uniwersytetu Nowojorskiego,Uniwersytetu Browna iUniwersytetu Columbia[3].
W czasieI wojny światowej Carrel służył w armii francuskiej. Wraz z chemikiemHenrym Dakinem opracował antyseptyk Carrel-Dakin na głębokie rany. Wracając po wojnie do Instytutu Rockefellera, Carrel zwrócił uwagę na metody utrzymywania tkanek i narządów przy życiu poza ciałem. Przez wiele lat utrzymywał tkankę serca zarodków kurzych na sztucznych roztworach odżywczych, a wraz z lotnikiemCharlesem Lindberghem opracował tak zwane sztuczne serce, które mogło pompować płyny fizjologiczne przez duże narządy, takie jakserce czynerki[1][3].
Wkład Alexisa Carrela w rozwój medycyny i biologii polegał na pracach nad transplantacją narządów i hodowlami tkankowymi. Wypracowanie technik szwu chirurgicznego naczyń krwionośnych pozwoliło na postęp w przeszczepianiu narządów[2]. Opracował metody przechowywania pobranych tkanek, np. odcinków żył i tętnic, co umożliwiło szybszy rozwójangiochirurgii[4]. Badania Carrela nad kulturami tkankowymi wniosły także znaczący wkład w zrozumienie biologii wirusów i przyczyniły się do postępu w produkcji szczepionek.
Carrel był gorącym zwolennikiemeugeniki. W swojej książceL’Homme, cet inconnu, opublikowanej w 1935, nawoływał do rozpoczęcia programu udoskonalania społeczeństwa naukowo opracowanymi metodami. Cytat: „Komórka jest nieśmiertelna! To tylko płyn, w którego otoczeniu żyje, ją degeneruje! Odnawiając ten płyn systematycznie oraz dając komórce pożywienie, którego wymaga, może ona praktycznie żyć wiecznie!” Jednym z najważniejszych środków do tego celu miała być według niegoeutanazja, szeroko rozumiana jako eliminacja osobników kryminalnych i szkodliwych dla społeczeństwa.
Carrel przez wiele lat byłagnostykiem. Pod wpływem cudownych uzdrowień wLourdes, których był świadkiem, w 1942 porzucił poglądy agnostyczne i ogłosił publicznie, że wierzy wBoga, w nieśmiertelnośćduszy i akceptuje nauczanieKościoła katolickiego[5].
- ↑abcCarrel, Alexis, [w:]A Dictionary of Scientists, Oxford University Press, 2003,ISBN 978-0-19-172683-5 [dostęp 2022-05-14] (ang.). Brak numerów stron w książce
- ↑abTadeuszT. Nowak TadeuszT. (red.),Oksfordzki słownik biograficzny, Warszawa: Bertelsmann Media, 1999, s. 86,ISBN 83-7227-109-7 .
- ↑abUgo Filippo Tesler - A History Of Cardiac Surgery. Cambridge Scholars Publishing, 2020, s. 7,ISBN 978-1-5275-4248-8
- ↑Harold Ellis: A history of surgery. London, 2001, s. 232, |https://books.google.de/books?id=OsZWFyUYtDQC&dq=Charles+Dubost&pg=PA234&redir_esc=y#v=onepage&q=Charles%20Dubost&f=falseISBN 1-84110-181-8
- ↑Jak lekarz, który zobaczył cud w Lourdes, dostał Nobla i… uwierzył w Boga. pl.aleteia.org, 2018-11-22. [dostęp 2018-12-02].
XX wiek | - 1901:Behring
- 1902:Ross
- 1903:Finsen
- 1904:Pawłow
- 1905:Koch
- 1906:Golgi,Ramón y Cajal
- 1907:Laveran
- 1908:Miecznikow,Ehrlich
- 1909:Kocher
- 1910:Kossel
- 1911:Gullstrand
- 1912:Carrel
- 1913:Richet
- 1914:Bárány
- 1919:Bordet
- 1920:Krogh
- 1922:Hill,Meyerhof
- 1923:Banting,Macleod
- 1924:Einthoven
- 1926:Fibiger
- 1927:Wagner-Jauregg
- 1928:Nicolle
- 1929:Eijkman,Hopkins
- 1930:Landsteiner
- 1931:Warburg
- 1932:Sherrington,Adrian
- 1933:Morgan
- 1934:Whipple,Minot,Murphy
- 1935:Spemann
- 1936:Dale,Loewi
- 1937:Szent-Györgyi
- 1938:Heymans
- 1939:Domagk
- 1943:Dam,Doisy
- 1944:Erlanger,Gasser
- 1945:Fleming,Chain,Florey
- 1946:Muller
- 1947:C.Cori,G.Cori,Houssay
- 1948:Müller
- 1949:Hess,Moniz
- 1950:Kendall,Reichstein,Hench
- 1951:Theiler
- 1952:Waksman
- 1953:Krebs,Lipmann
- 1954:Enders,Weller,Robbins
- 1955:Theorell
- 1956:Cournand,Forßmann,Richards
- 1957:Bovet
- 1958:Beadle,Tatum,Lederberg
- 1959:Ochoa,Kornberg
- 1960:Burnet,Medawar
- 1961:Békésy
- 1962:Crick,Watson,Wilkins
- 1963:Eccles,Hodgkin,Huxley
- 1964:Bloch,Lynen
- 1965:Jacob,Lwoff,Monod
- 1966:Rous,Huggins
- 1967:Granit,Hartline,Wald
- 1968:Holley,Khorana,Nirenberg
- 1969:Delbrück,Hershey,Luria
- 1970:Katz,Euler,Axelrod
- 1971:Sutherland
- 1972:Edelman,Porter
- 1973:Frisch,Lorenz,Tinbergen
- 1974:Claude,Duve,Palade
- 1975:Baltimore,Dulbecco,Temin
- 1976:Blumberg,Gajdusek
- 1977:Guillemin,Schally,Yalow
- 1978:Arber,Nathans,Smith
- 1979:Cormack,Hounsfield
- 1980:Benacerraf,Dausset,Snell
- 1981:Sperry,Hubel,Wiesel
- 1982:Bergström,Samuelsson,Vane
- 1983:McClintock
- 1984:Jerne,Köhler,Milstein
- 1985:Brown,Goldstein
- 1986:Cohen,Levi-Montalcini
- 1987:Tonegawa
- 1988:Black,Elion,Hitchings
- 1989:Bishop,Varmus
- 1990:Murray,Thomas
- 1991:Neher,Sakmann
- 1992:Fischer,Krebs
- 1993:Roberts,Sharp
- 1994:Gilman,Rodbell
- 1995:Lewis,Nüsslein-Volhard,Wieschaus
- 1996:Doherty,Zinkernagel
- 1997:Prusiner
- 1998:Furchgott,Ignarro,Murad
- 1999:Blobel
- 2000:Carlsson,Greengard,Kandel
|
---|
XXI wiek | - 2001:Hartwell,Hunt,Nurse
- 2002:Brenner,Horvitz,Sulston
- 2003:Lauterbur,Mansfield
- 2004:Axel,Buck
- 2005:Marshall,Warren
- 2006:Fire,Mello
- 2007:Evans,Capecchi,Smithies
- 2008:zur Hausen,Barré-Sinoussi,Montagnier
- 2009:Blackburn,Greider,Szostak
- 2010:Edwards
- 2011:Beutler,Hoffmann,Steinman
- 2012:Gurdon,Yamanaka
- 2013:Rothman,Schekman,Südhof
- 2014:E. Moser,M.-B. Moser,O’Keefe
- 2015:Campbell,Ōmura,Tu
- 2016:Ōsumi
- 2017:Hall,Rosbash,Young
- 2018:Allison,Honjo
- 2019:Ratcliffe,Semenza,Kaelin
- 2020:Alter,Houghton,Rice
- 2021:Julius,Patapoutian
- 2022:Pääbo
- 2023:Karikó,Weissman
- 2024:Ambros,Ruvkun
|
---|
