Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Jump to content
WiktionaryThe Free Dictionary
Search

koło

From Wiktionary, the free dictionary
See also:kolo,Kolo,koló,kóló,kôlo,kôlô,Koło,kòło,andkɔlɔ

Lower Sorbian

[edit]

Etymology

[edit]

Borrowed fromUpper Sorbiankoło, fromProto-Slavic*kolo.

Pronunciation

[edit]

Noun

[edit]

koło n

  1. (literary)circularobject
  2. round dance

Declension

[edit]
Declension ofkoło
SingularDualPlural
Nominativekołokolekoła
Genitivekołakołowukołow
Dativekołoju,kołukołomakołam
Accusativekołokolekoła
Instrumentalkołomkołomakołami
Locativekolekołomakołach

References

[edit]

Old Polish

[edit]

Etymology

[edit]
Etymology tree
Proto-Indo-European*kʷelh₁-
Proto-Indo-European*-os
Proto-Slavic*kȍlo
Old Polishkoło

    Inherited fromProto-Slavic*kȍlo. First attested in the 14th century.

    Pronunciation

    [edit]
    • IPA(key): (10th–15th CE)/ˈkɔɫɔ/
    • IPA(key): (15th CE)/ˈkɔɫɔ/

    Noun

    [edit]

    koło n (diminutivekółko,related adjectivekołowy)

    1. circle(round shape)
      • Middle of the 15th century,Rozmyślanie o żywocie Pana Jezusa[2], page72:
        Kyedy nad Rzymem chodzylokolo yakoby slota korona (circulus... corona velut aurea)
        [Kiedy nad Rzymem chodziłokoło jakoby złota korona (circulus... corona velut aurea)]
    2. (attested in Greater Poland)wheel(round device that allows a vehicle to move)
      • 1856-1870 [1399], Antoni Zygmunt Helcel, editor,Starodawne Prawa Polskiego Pomniki[3], volume VIII, number8335:
        Nicolaus... contra Zegotam... et contra IIII-or kmetones... pro XXX curribus sepis et pro XVcola
        [Nicolaus... contra Żegotam... et contra IIII-or kmetones... pro XXX curribus sepis et pro XVkoła]
      • c.1500,Wokabularz lubiński,Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page59r:
        Gumpha est pars rote eyn nab an dem rad spyczą vkolą
        [Gumpha est pars rote eyn nab an dem rad śpica ukoła]
      • c.1500,Wokabularz lubiński,Lubiń: inkunabuł Archiwum Archidiecezjalnego w Gnieźnie, sygn. Inc. 78d., page129v:
        Spula czolnek radius idem vel spyczą vkolą
        [Spula czołnek radius idem vel śpica ukola]
    3. (attested in Greater Poland)wheel(spinning object i.e. on a mill)
      • 1959 [1426], Henryk Kowalewicz, Władysław Kuraszkiewicz, editors,Wielkopolskie roty sądowe XIV-XV wieku, Roty poznańskie, volume I, number1238,Poznań:
        Pani Przechna ne podnoslacola v mlyna w Zeloney Dambrowe visech, nysly iaco mlynarze crolewscy... vstavily
        [Pani Przechna nie podniosłakoła u młyna w Zielonej Dąbrowie wyszej, niżli jako młynarze krolewscy... ustawili]

    Derived terms

    [edit]
    adverbs
    nouns

    Descendants

    [edit]

    References

    [edit]
    • Boryś, Wiesław (2005), “koło”, inSłownik etymologiczny języka polskiego (in Polish), Kraków: Wydawnictwo Literackie,→ISBN
    • Sławski, Franciszek (1958-1965), “koło”, inJan Safarewicz, Andrzej Siudut, editors,Słownik etymologiczny języka polskiego [Etymological dictionary of the Polish language] (in Polish), Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego
    • Mańczak, Witold (2017), “koło”, inPolski słownik etymologiczny (in Polish), Kraków: Polska Akademia Umiejętności,→ISBN
    • Bańkowski, Andrzej (2000), “koło 1”, inEtymologiczny słownik języka polskiego [Etymological Dictionary of the Polish Language] (in Polish)
    • B. Sieradzka-Baziur,Ewa Deptuchowa, Joanna Duska, Mariusz Frodyma, Beata Hejmo, Dorota Janeczko, Katarzyna Jasińska, Krystyna Kajtoch, Joanna Kozioł, Marian Kucała, Dorota Mika, Gabriela Niemiec, Urszula Poprawska, Elżbieta Supranowicz, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, Piotr Szpor, Bartłomiej Borek, editors (2011–2015), “koło”, inSłownik pojęciowy języka staropolskiego [Conceptual Dictionary of Old Polish] (in Polish), Kraków:IJP PAN,→ISBN
    • Ewa Deptuchowa, Mariusz Frodyma, Katarzyna Jasińska, Magdalena Klapper, Dorota Kołodziej, Mariusz Leńczuk, Ludwika Szelachowska-Winiarzowa, Zofia Wanicowa, editors (2023), “koło”, inRozariusze z polskimi glosami. Internetowa baza danych [Dictionaries of Polish glosses, an Internet database] (in Polish), Kraków:Pracownia Języka Staropolskiego Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk

    Polish

    [edit]
    PolishWikipedia has an article on:
    Wikipediapl
    koło (Sense 1)
    koło (Sense 3)

    Etymology

    [edit]
    Etymology tree
    Proto-Indo-European*kʷelh₁-
    Proto-Indo-European*-os
    Proto-Slavic*kȍlo
    Old Polishkoło
    Polishkoło

      Inherited fromOld Polishkoło.Doublet ofkolo. Related toEnglishcycle andwheel.

      Pronunciation

      [edit]
       

      Noun

      [edit]

      koło n (diminutivekółko)

      1. circle(part of the plane bounded by a curve)
        Synonym:krąg
      2. circle(line enclosing such a plane)
        Synonym:krąg
      3. wheel(round simple machine allowing vehicles to move)
        napęd na czterykołafour-wheel drive
      4. wheel(simple machine on an axis allowing for rotation)
      5. circle(anything round)
      6. circle(enclosure made by people usually holding hands, often as a children's game)
      7. (historical)breaking wheel
      8. circle(specific groups of persons; especially one who shares a common interest)
        Synonym:grono
      9. (colloquial, chiefly in the genitive singular, or less frequently in the genitive plural)grand,one thousandzloty
        To kosztuje sześćkołaThis costs sixthousand zloty.
      10. (historical, in medieval Poland)assembly ofcouncilors,meeting of anassembly
      11. kolo(Slavic dance in which dancers stand in a circle and hold hands)
      12. (obsolete)bicycle(two wheeled vehicle, usually powered with the feet)
        Synonym:rower
      13. (obsolete)rotatingfalsewardrobeleading to ahiddenroom(Is there an English equivalent to this definition?)
        Synonym:kołowrót
      14. (Middle Polish, astronomy)orbit(path of celestial body)
        Synonym:orbita
      15. (Middle Polish)The meaning of this term is uncertain.
        • 1557, M. Bielski,Komedyja Justyna i Konstancyjej[4], page G4:
          Lepyey wynidź s cżyſtą myſlą w pole/ Niż ſie tocżyć w ciemne kąty wkole
          [Lepiej wynidź z czystą myślą w pole/ Niż się toczyć w ciemne kąty wkole]

      Declension

      [edit]
      Declension ofkoło
      singularplural
      nominativekołokoła
      genitivekołakół
      dativekołukołom
      accusativekołokoła
      instrumentalkołemkołami
      locativekolekołach
      vocativekołokoła

      Derived terms

      [edit]
      adverbs
      idioms
      nouns
      phrases
      verbs

      Trivia

      [edit]

      According toSłownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej (1990),koło (noun) is one of the most used words in Polish, appearing 29 times in scientific texts, 58 times in news, 19 times in essays, 12 times in fiction, and 4 times in plays, each out of a corpus of 100,000 words, totaling 122 times, making it the 493rd most common word in a corpus of 500,000 words.[1]

      Preposition

      [edit]

      koło [withgenitive]

      1. around,near,close to,next to,by
        Synonyms:niedaleko,obok,podle,przy
        Usiądźkoło niej.Sit near her.
      2. (colloquial)around,about(in the vicinity of)
        Synonym:około
        koło dziewiątejat about nine o’clock
      3. (archaic)in relation to
        Synonym:około
      4. around(forming a circle around)
        Synonym:wokół
      5. (obsolete)thanks to;because of
        Synonyms:dzięki,z powodu
      6. (Middle Polish)about,concerning
        Synonym:o
      7. (Middle Polish)when it comes to
        Synonym:jeśli chodzi o

      Alternative forms

      [edit]

      Particle

      [edit]

      koło

      1. about,around,approximately
        Synonym:około

      References

      [edit]
      1. ^Ida Kurcz (1990), “koło (noun)”, inSłownik frekwencyjny polszczyzny współczesnej [Frequency dictionary of the Polish language]‎[1] (in Polish), volume 1, Kraków; Warszawa: Polska Akademia Nauk. Instytut Języka Polskiego, page185

      Further reading

      [edit]

      Silesian

      [edit]
      SilesianWikipedia has an article on:
      Wikipediaszl

      Etymology

      [edit]
      Etymology tree
      Proto-Indo-European*kʷelh₁-
      Proto-Indo-European*-os
      Proto-Slavic*kȍlo
      Old Polishkoło
      Silesiankoło

        Inherited fromOld Polishkoło.

        Pronunciation

        [edit]

        Noun

        [edit]

        koło n (diminutivekōłko)

        1. circle(round shape)
        2. (colloquial)edge of a circle
        3. wheel(simple machine with an axle that allows for rotation, often allowing vehicles to move)
        4. circle(group of people with similar interests)
        5. bicycle(two wheeled vehicle, usually powered with the feet)
          Synonyms:(Cieszyn)bicykel,(derogatory)keciŏk,(jocular)pyńdzidło

        Declension

        [edit]
        Declension ofkoło
        singularplural
        nominativekołokoła
        genitivekołakōł
        dativekołukołōm
        accusativekołokoła
        instrumentalkołymkołami/kołōma
        locativekolekołach
        vocativekołokoła

        Preposition

        [edit]

        koło

        1. around,near,close to[withgenitive]
          Synonyms:blisko,kole,po blisku,przi,wedle,wele

        Further reading

        [edit]
        Retrieved from "https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=koło&oldid=89301165"
        Categories:
        Hidden categories:

        [8]ページ先頭

        ©2009-2026 Movatter.jp